τηλ: +30 6937562454

Γράμμος: Όταν ο πόλεμος μπορεί και να... ενώνει

της Π. Γιούλτση

Όταν η Ελένη ήταν μικρή, άκουγε τους γονείς της να συζητούν με τους φίλους τους για τον Εμφύλιο. Σε κάθε ευκαιρία, γίνονταν αναφορές στις μάχες στο Γράμμο και το Βίτσι. Για τα παιδιά όμως των πολιτικών προσφύγων αυτές οι συζητήσεις δεν είχαν τότε και πολύ νόημα. Άλλωστε, πολλά απ' αυτά δεν γεννήθηκαν στην Ελλάδα, αλλά σε κάποια από τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης, στον Καναδά, την Αμερική, την Αυστραλία. Την περίοδο της μεταπολίτευσης, το 1975, η Ελένη Γιουβρή έγινε είκοσι χρονών και επέστρεψε στην Αθήνα, από την Πολωνία, όπου είχαν βρεθεί οι γονείς της. Έκανε οικογένεια, έπιασε δουλειά, έφτιαξε τη ζωή της. Μόλις πριν από έναν χρόνο, όμως, προσπάθησε να βρει τους παλιούς της συμμαθητές.

"Στο πολωνικό διαδίκτυο, υπάρχει μια ιστοσελίδα με την ονομασία 'η τάξη μου' και με εκατομμύρια μέλη. Είναι κάτι αντίστοιχο με το facebook και το twitter όπου μπορεί κανείς να αναζητήσει συγγενείς, φίλους και γνωστούς. Έτσι κι εγώ άρχισα να ψάχνω τους παλιούς μου συμμαθητές στην Πολωνία και όσους είχαν το ίδιο βίωμα με εμένα", λέει η ίδια στο ΑΠΕ - ΜΠΕ.

Η ανταπόκριση ήταν αναπάντεχα μεγάλη και γρήγορα βρέθηκαν οι παλιοί συμμαθητές και φίλοι, αλλά και πολύ περισσότεροι άνθρωποι με το ίδιο κοινό στοιχείο: ήταν όλοι τους παιδιά των προσφύγων του Εμφυλίου, που ένιωσαν την ανάγκη να επιστρέψουν στο παρελθόν και να βρουν από πού ξεκίνησε η "Οδύσσεια" των γονιών τους.

Μ' αυτό τον τρόπο σχηματίστηκαν οι "Μετά", μια ανοιχτή ομάδα ανθρώπων, που έξω από κόμματα και ιδεολογίες, "συναντήθηκε" για πρώτη φορά στον κυβερνοχώρο μέσω, του διαδικτύου.

Επόμενο βήμα ήταν η συνάντησή τους σ' έναν χώρο με πολλούς συμβολισμούς, το Γράμμο. Το πρώτο ραντεβού έκλεισε και πάνω από τριακόσια παιδιά πολιτικών προσφύγων κατέφτασαν πριν από ενάμιση μήνα στον επιβλητικό ορεινό όγκο, που βρέθηκε στη δίνη του πολέμου. Η εικόνα ήταν περίεργη και τα συναισθήματα πολλά και διαφορετικά.

"Η φύση είναι υπέροχη, τα δάση, τα βουνά και τα ποτάμια συνυπάρχουν σ' ένα ειδυλλιακό τοπίο. Το συναίσθημα, όμως, αλλάζει, όταν φέρνει κανείς στο μυαλό του τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν εκεί, την περίοδο 1947 - 1949. Την ίδια στιγμή ήταν μεγάλη η χαρά μας που συναντηθήκαμε με συμμαθητές και φίλους που είχαμε να τους δούμε 40 χρόνια. Μεγάλη ήταν και η συγκίνηση για το χώρο αυτό, που τόσο τραγικά σημάδεψε τους γονείς μας", αναφέρει η κ. Γιουβρή.

Μιλώντας για τη σημερινή εικόνα των χωριών του Εμφυλίου, ο δήμαρχος Νεστορίου, Χρήστος Γκοσλιόπουλος, παρουσιάζει τις δυο τους όψεις. Λιβαδοτόπι, Γιαννοχώρι, Μονόπυλο, Τρίλοφος, Φούσια, Παλιά Κοτύλη, Γλυκονέρι και Περιστερά έχουν ερημώσει πλήρως. Τα περισσότερα απ' αυτά κάηκαν εντελώς και οι περισσότεροι κάτοικοί τους έφυγαν είτε κατά τη διάρκεια του πολέμου είτε μετά τη λήξη του, καθώς δεν μπορούσαν να επιβιώσουν.

Από την άλλη όμως πλευρά, το τοπίο αλλάζει σε χωριά και οικισμούς που δεν έχουν μεν κατοίκους αλλά έχουν ανοικοδομηθεί την τελευταία 20ετία.

"Από το 1990 και μετά, παιδιά ή εγγόνια πολιτικών προσφύγων αναζήτησαν τις ιδιοκτησίες τους, τα οικόπεδα, τα γκρεμισμένα σπίτια. Ξεκίνησαν προσπάθειες να ξαναφτιάξουν τις κατοικίες και το αποτέλεσμα ήταν κάποια απ' αυτά τα χωριά να ξαναπάρουν τη μορφή των οικισμών. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι η Νέα Κοτύλη και η Κυψέλη. Το καλοκαίρι, ο τόπος ζωντανεύει και πολλοί διαμένουν στα σπίτια που ανακατασκεύασαν χρησιμοποιώντας τα ως θερινή κατοικία. Οι επισκέπτες την τελευταία δεκαετία είναι εκατοντάδες", προσθέτει ο δήμαρχος.

Αντίστοιχη είναι και η εικόνα των χωριών του Εμφυλίου στην περιοχή των Πρεσπών, στον ορεινό όγκο του Βαρνούντα, του Βόρρα και του Καλού Νερού. Από τα 13 χωριά της Πρέσπας, λέει ο δήμαρχος Πρεσπών Λάζαρος Ναλπαντίδης, η Σφήκα έχει σβήσει από το χάρτη, τα σπίτια έπεσαν στον Πυξό, το Αγκαθωτό, τις Κρανιές και τη Δασερή και μόνο από τα θεμέλια μπορεί να καταλάβει κανείς ότι υπήρχε οικισμός. Αυτό που απέμεινε είναι οι εκκλησίες.

Από την άλλη, όμως, πλευρά ο Άγιος Γερμανός και η Καλλιθέα υποδέχτηκαν τις οικογένειες που επέστρεψαν από το εξωτερικό και προσπαθούν να ξαναφτιάξουν τα σπίτια. Ο κατάλογος των ερημωμένων χωριών δεν σταματά εκεί, καθώς συνεχίζεται με τους οικισμούς της Κοζάνης, των Γρεβενών, της Φλώρινας και της Καστοριάς.

Ένα ακόμα στοιχείο υπενθύμισης των γεγονότων του Εμφυλίου στα χωριά της Δυτικής Μακεδονίας είναι και τα αγάλματα και οι προτομές προσωπικοτήτων και από τις δύο πλευρές.

Για το αν αυτά σήμερα διχάζουν, ο κ. Γκοσλιόπουλος σχολιάζει: "έχουμε πλέον αφήσει πίσω μας αυτό το πρόβλημα. Ο Εμφύλιος, από στοιχείο έντονου διχασμού μετατρέπεται σε στοιχείο συμβολισμού, που μπορεί να αξιοποιηθεί από τις τοπικές κοινωνίες για την ανάδειξη του τόπου. Περιμένουμε τα επόμενα χρόνια μια έξαρση ιστορικού τουρισμού, καθώς πολλοί θέλουν να δουν από κοντά τα μέρη που πολέμησαν οι γονείς και οι παππούδες τους".

Από την άλλη πλευρά, ο ορεινός όγκος του Γράμμου συμπεριλαμβάνεται και στα σχέδια των "Μετά", όπως επισημαίνει η κ. Γιουβρή: "Ο στόχος μας είναι να καθιερώσουμε τη συνάντηση του Αυγούστου σε θεσμό, ώστε να συναντιόμαστε εκεί κάθε χρόνο. Μέσα στο πλαίσιο αυτό θέλουμε να τιμήσουμε ακόμη τους δασκάλους μας, που μας δίδαξαν στο εξωτερικό την ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό. Θέλουμε να προβάλλουμε τους ανθρώπους, που καταξιώθηκαν στις Τέχνες και τα Γράμματα, αλλά και να γνωρίσουμε στα δικά μας παιδιά τον τόπο, απ' όπου ξεκίνησε η ξενιτιά των γονιών μας".

 

 
 
 
 
 

Πηγή

Σχόλια

    Δεν υπάρχουν σχόλια, γίνεται ο πρώτος που θα γράψει σχόλιο.

Commenting is not available in this channel entry.